Mentaal welzijn

Je gedachten, emoties en stress hebben invloed op hoe je pijn ervaart

Wanneer je pijn hebt, beïnvloedt dat niet alleen je lichaam.

Pijn kan ook invloed hebben op:

• Hoe je denkt;
• Hoe je je voelt;
• Hoeveel energie je hebt;
• Wat je nog durft te doen;
• Hoe je omgaat met dagelijkse uitdagingen.

Tegelijk kunnen stress, zorgen en emoties ook invloed hebben op hoe pijn wordt ervaren.

Dat betekent niet dat pijn “tussen je oren zit”. Pijn is niet ingebeeld. Pijn is echt.

Maar pijn ontstaat en wordt beïnvloed door een samenspel van verschillende factoren. Begrijpen hoe die factoren samenwerken, kan helpen om opnieuw meer grip te krijgen.

Wat kan helpen bij stress en pijn?

Er bestaat geen één oplossing die voor iedereen werkt. Veel mensen hebben baat bij een combinatie van kleine gewoontes.

Onderzoe

k toont dat psychologische en sociale factoren een belangrijke rol kunnen spelen bij hoe mensen pijn ervaren en ermee omgaan. Factoren die vaak samenhangen met betere uitkomsten zijn bijvoorbeeld:

• Vertrouwen in het eigen vermogen om met pijn om te gaan;
• Blijven deelnemen aan betekenisvolle activiteiten;
• Realistische verwachtingen;
• Steun van anderen;

Vaardigheden om met moeilijke momenten om te gaan.

Daarom bestaat een goede aanpak van pijn vaak niet alleen uit kijken naar het lichaam, maar ook naar wat iemand helpt om het dagelijks leven opnieuw op te nemen.

Waarom zijn stress en emoties belangrijk bij pijn?

Wanneer je pijn hebt, is het normaal dat je bezorgd bent. Misschien denk je:

"Wat als dit nooit beter wordt?"

"Kan ik dit nog blijven doen?"

"Maak ik het erger als ik beweeg?"

Deze gedachten zijn geen teken van zwakte. Ze zijn een normale reactie op een moeilijke situatie. Maar wanneer zorgen en stress langdurig aanwezig blijven, kunnen ze invloed hebben op:

• Je slaap;
• Je energieniveau;
• Je concentratie;
• Je motivatie;
• Je bereidheid om actief te blijven.

Hierdoor kan een moeilijke periode soms zichzelf versterken.

De wisselwerking tussen pijn en stress

Pijn en stress beïnvloeden elkaar voortdurend.

Pijn → minder activiteiten → minder plezier → meer zorgen → meer spanning → pijn krijgt meer aandacht

Of:

Stressvolle periode → slechter slapen → minder energie → pijn voelt moeilijker → minder actief

Dit betekent niet dat stress de oorzaak is van je pijn. Het betekent dat stress en pijn elkaar kunnen beïnvloeden. En dat betekent ook dat er verschillende mogelijkheden zijn om iets te veranderen. 

Gedachten en pijn: waarom aandacht belangrijk is

Wanneer pijn aanwezig is, kan je aandacht er automatisch naartoe gaan. Dat is normaal: je brein probeert je te beschermen. Maar wanneer pijn voortdurend alle aandacht inneemt, kan het voelen alsof pijn het hele leven bepaalt. Het kan helpen om opnieuw ruimte te maken voor andere dingen:

• Activiteiten die betekenis geven;
• Sociale contacten;
• Hobby’s;
• Momenten van ontspanning.

Het doel is niet om pijn te negeren. Het doel is om pijn minder de enige factor te laten zijn die bepaalt wat je doet.

Omgaan met moeilijke gedachten

Bij langdurige pijn komen vaak moeilijke gedachten voor. Bijvoorbeeld:

"Ik kan niets meer."

"Mijn lichaam laat mij in de steek."

"Elke beweging maakt het erger."

Het kan helpen om deze gedachten niet meteen als feiten te zien, maar als signalen om even bij stil te staan.

Je kan jezelf vragen:

• Klopt deze gedachte altijd?
• Zijn er momenten waarop het anders gaat?
• Wat zou ik tegen iemand anders zeggen in dezelfde situatie?

Het doel is niet om altijd positief te denken. Het doel is om gedachten te bekijken op een manier die je helpt vooruit te gaan.

Stress leren herkennen

Stress is niet altijd slecht. Een bepaalde hoeveelheid stress helpt ons om actief te reageren. Maar langdurige stress kan ervoor zorgen dat herstel moeilijker wordt.

Signalen van langdurige stress kunnen zijn:

• Voortdurend gespannen voelen;
• Moeilijk ontspannen;
• Slechter slapen;
• Sneller geïrriteerd zijn;
• Minder energie hebben;
• Moeite hebben om te genieten van activiteiten.

Het herkennen van deze signalen is een eerste stap.

Wanneer kan extra ondersteuning helpen?

Iedereen ervaart moeilijke periodes. Extra hulp kan nuttig zijn wanneer:

• Zorgen over pijn je dagelijks leven sterk beïnvloeden;
• Je steeds meer activiteiten vermijdt;
• Je je vaak machteloos voelt;
• Stress of emoties moeilijk hanteerbaar worden.

Een psycholoog of andere zorgverlener kan helpen om vaardigheden te ontwikkelen om beter met pijn en moeilijke situaties om te gaan. Dit betekent niet dat pijn “psychologisch” is. Het betekent dat je ondersteuning krijgt om alle factoren aan te pakken die invloed hebben op je herstel.

Dit kan ook interessant zijn

→ Pijn begrijpen
Inzicht in pijn helpt om minder onzekerheid en angst te ervaren.

→ Fysieke activiteit en beweging
Bewegen kan helpen om vertrouwen in je lichaam opnieuw op te bouwen.

→ Slaap
Stress, slaap en pijn beïnvloeden elkaar voortdurend.